Przejdź do treści

Czym się różni rura PEX od PE-RT i którą wybrać do ogrzewania podłogowego?

Hydraulika

Zwój elastycznej rury z tworzywa rozłożony na trawie przed ułożeniem

Do wodnego ogrzewania podłogowego stosuje się najczęściej rury z tworzyw sztucznych. Na rynku dominują dwa rodzaje: PEX, czyli polietylen sieciowany, i PE-RT, czyli polietylen o podwyższonej odporności na temperaturę. Oba materiały sprawdzają się w podłogówce, a różnice dotyczą głównie technologii produkcji, układania i łączenia. Warto je znać, zanim zamówi się kilkaset metrów rury.

Czym jest PEX, a czym PE-RT

PEX to polietylen poddany sieciowaniu, czyli procesowi, w którym łańcuchy cząsteczek łączą się poprzecznymi wiązaniami. Materiał staje się bardziej odporny na temperaturę i pełzanie. W zależności od metody sieciowania rozróżnia się odmiany PE-Xa, PE-Xb i PE-Xc. Rura PEX ma tzw. pamięć kształtu: po rozgrzaniu wraca do pierwotnej formy, co pozwala czasem naprawić załamanie.

PE-RT to polietylen o specjalnej budowie, który ma wysoką odporność na temperaturę bez sieciowania. Produkcja jest prostsza, a materiał jest bardziej elastyczny. PE-RT nie ma pamięci kształtu, więc załamania trzeba unikać, bo nie da się ich cofnąć.

Porównanie najważniejszych cech

CechaPEXPE-RT
Budowa materiałuPolietylen sieciowanyPolietylen o podwyższonej odporności termicznej, bez sieciowania
Giętkość przy układaniuDobra, sztywniejsza w niskiej temperaturzeBardzo dobra, łatwiej układa się w pętle
Pamięć kształtuTak, załamanie można często naprawić przez podgrzanieNie, załamany odcinek trzeba wymienić
ZgrzewanieNie, tylko złączki mechaniczneMożliwe w niektórych systemach, zwykle złączki mechaniczne
Typowe zastosowanieOgrzewanie podłogowe, grzejnikowe, woda użytkowaGłównie ogrzewanie podłogowe i ścienne
RecyklingTrudniejszyŁatwiejszy, materiał termoplastyczny

W ogrzewaniu podłogowym temperatura wody rzadko przekracza 45 do 55 stopni, a ciśnienie robocze to zwykle 2 do 3 bar. Oba materiały pracują w tych warunkach z dużym zapasem, jeśli producent deklaruje odpowiednią klasę zastosowania.

Oba materiały oznacza się na rurze nadrukiem, który zawiera rodzaj tworzywa, średnicę i grubość ścianki, klasę zastosowania, maksymalne ciśnienie robocze oraz informację o barierze antydyfuzyjnej. Klasa 4 oznacza ogrzewanie podłogowe i grzejniki niskotemperaturowe, a klasa 5 grzejniki wysokotemperaturowe. Warto sprawdzić te oznaczenia przed zakupem, zwłaszcza przy rurach bez wyraźnie podanego producenta systemu.

Bariera antydyfuzyjna i budowa wielowarstwowa

Ważniejsze od samego materiału jest to, czy rura ma barierę antydyfuzyjną. Tworzywa przepuszczają niewielkie ilości tlenu z otoczenia do wody w instalacji. Tlen przyspiesza korozję stalowych elementów, takich jak kocioł, pompa czy rozdzielacz. Dlatego do ogrzewania stosuje się rury z warstwą EVOH, oznaczane np. PE-Xa/EVOH lub PE-RT/EVOH.

  • Rury pięciowarstwowe mają barierę ukrytą wewnątrz ścianki, co chroni ją przed porysowaniem podczas układania.
  • Rury trójwarstwowe mają barierę na zewnątrz i są wrażliwsze na uszkodzenia mechaniczne.
  • Rury wielowarstwowe PE-RT/Al/PE-RT z warstwą aluminium są sztywniejsze i zachowują nadany kształt, ale trudniej je układać w gęste pętle.

O różnicach między rurą wielowarstwową a PEX pisaliśmy w tekście czym się różni rura wielowarstwowa od rury PEX.

Bariera tlenowa jest szczególnie ważna, gdy w instalacji pracuje kocioł ze stalowym wymiennikiem lub stalowy bufor. W instalacjach oddzielonych wymiennikiem płytowym jej brak jest mniej groźny, ale i tak lepiej jej nie pomijać.

Łączenie i układanie w praktyce

W ogrzewaniu podłogowym zasadą jest układanie każdej pętli z jednego odcinka rury, bez połączeń w wylewce. Złączki występują tylko na rozdzielaczu. Dlatego sposób łączenia ma mniejsze znaczenie niż w instalacji grzejnikowej. Na rozdzielaczu stosuje się złączki zaciskowe dopasowane do średnicy i grubości ścianki rury, najczęściej 16 x 2 mm lub 17 x 2 mm.

  1. Rozwijaj rurę z kręgu, nie zsuwaj zwojów, żeby jej nie skręcać.
  2. W chłodne dni przechowuj rurę w ogrzewanym pomieszczeniu. Zimna rura, szczególnie PEX, jest sztywniejsza.
  3. Zachowaj minimalny promień gięcia podany przez producenta. Przy rozstawie pętli 10 cm łuki są ciasne i łatwiej je wykonać rurą PE-RT.
  4. Przed wylaniem jastrychu wykonaj próbę ciśnieniową i zostaw instalację pod ciśnieniem podczas wylewania.

Do zaciskania złączek i obróbki rur przyda się odpowiednie narzędzie, o którym pisaliśmy w artykule zaciskarka do rur PEX i złączki zaciskowe.

Kolejna kwestia to długość pętli. Pojedynczy obwód ogrzewania podłogowego z rury 16 mm ma zwykle nie więcej niż około 80 do 100 m, żeby opory przepływu nie były zbyt duże. Dlatego zamówienie materiału zaczyna się od projektu z podziałem na pętle, a nie od liczby metrów kwadratowych podłogi. Przy krótkich pętlach w łazience i przedpokoju sprawdza się rura bardziej elastyczna, bo rozstaw jest gęsty, a pomieszczenie ma wiele narożników.

Warto też pamiętać o rurze osłonowej na odcinkach, gdzie pętle przechodzą przez dylatacje między płytami jastrychu, oraz o taśmie brzegowej przy ścianach. Te elementy chronią rurę niezależnie od tego, z jakiego tworzywa jest wykonana.

Którą rurę wybrać

Do typowego ogrzewania podłogowego w domu jednorodzinnym obie rury są dobrym wyborem, jeśli mają barierę tlenową, pochodzą z tego samego systemu co złączki i rozdzielacz i mają deklarowaną klasę zastosowania dla ogrzewania podłogowego.

  • PE-RT wybierz, jeśli zależy ci na łatwym układaniu, gęstym rozstawie pętli i układaniu w chłodne dni.
  • PEX wybierz, jeśli chcesz mieć zapas odporności na temperaturę, możliwość naprawy załamań lub jeden rodzaj rury do podłogówki i grzejników.

Średnicę rury i rozstaw pętli dobiera się do zapotrzebowania na ciepło pomieszczenia, o czym pisaliśmy w tekście jak dobrać średnicę rury do ogrzewania podłogowego. Rury PEX i PE-RT, rozdzielacze i akcesoria do podłogówki znajdziesz w kategorii ogrzewanie podłogowe i płaszczyznowe.

Przeczytaj także