Czym się różni rura PEX od PE-RT i którą wybrać do ogrzewania podłogowego?
Do wodnego ogrzewania podłogowego stosuje się najczęściej rury z tworzyw sztucznych. Na rynku dominują dwa rodzaje: PEX, czyli polietylen sieciowany, i PE-RT, czyli polietylen o podwyższonej odporności na temperaturę. Oba materiały sprawdzają się w podłogówce, a różnice dotyczą głównie technologii produkcji, układania i łączenia. Warto je znać, zanim zamówi się kilkaset metrów rury.
Czym jest PEX, a czym PE-RT
PEX to polietylen poddany sieciowaniu, czyli procesowi, w którym łańcuchy cząsteczek łączą się poprzecznymi wiązaniami. Materiał staje się bardziej odporny na temperaturę i pełzanie. W zależności od metody sieciowania rozróżnia się odmiany PE-Xa, PE-Xb i PE-Xc. Rura PEX ma tzw. pamięć kształtu: po rozgrzaniu wraca do pierwotnej formy, co pozwala czasem naprawić załamanie.
PE-RT to polietylen o specjalnej budowie, który ma wysoką odporność na temperaturę bez sieciowania. Produkcja jest prostsza, a materiał jest bardziej elastyczny. PE-RT nie ma pamięci kształtu, więc załamania trzeba unikać, bo nie da się ich cofnąć.
Porównanie najważniejszych cech
| Cecha | PEX | PE-RT |
|---|---|---|
| Budowa materiału | Polietylen sieciowany | Polietylen o podwyższonej odporności termicznej, bez sieciowania |
| Giętkość przy układaniu | Dobra, sztywniejsza w niskiej temperaturze | Bardzo dobra, łatwiej układa się w pętle |
| Pamięć kształtu | Tak, załamanie można często naprawić przez podgrzanie | Nie, załamany odcinek trzeba wymienić |
| Zgrzewanie | Nie, tylko złączki mechaniczne | Możliwe w niektórych systemach, zwykle złączki mechaniczne |
| Typowe zastosowanie | Ogrzewanie podłogowe, grzejnikowe, woda użytkowa | Głównie ogrzewanie podłogowe i ścienne |
| Recykling | Trudniejszy | Łatwiejszy, materiał termoplastyczny |
W ogrzewaniu podłogowym temperatura wody rzadko przekracza 45 do 55 stopni, a ciśnienie robocze to zwykle 2 do 3 bar. Oba materiały pracują w tych warunkach z dużym zapasem, jeśli producent deklaruje odpowiednią klasę zastosowania.
Oba materiały oznacza się na rurze nadrukiem, który zawiera rodzaj tworzywa, średnicę i grubość ścianki, klasę zastosowania, maksymalne ciśnienie robocze oraz informację o barierze antydyfuzyjnej. Klasa 4 oznacza ogrzewanie podłogowe i grzejniki niskotemperaturowe, a klasa 5 grzejniki wysokotemperaturowe. Warto sprawdzić te oznaczenia przed zakupem, zwłaszcza przy rurach bez wyraźnie podanego producenta systemu.
Bariera antydyfuzyjna i budowa wielowarstwowa
Ważniejsze od samego materiału jest to, czy rura ma barierę antydyfuzyjną. Tworzywa przepuszczają niewielkie ilości tlenu z otoczenia do wody w instalacji. Tlen przyspiesza korozję stalowych elementów, takich jak kocioł, pompa czy rozdzielacz. Dlatego do ogrzewania stosuje się rury z warstwą EVOH, oznaczane np. PE-Xa/EVOH lub PE-RT/EVOH.
- Rury pięciowarstwowe mają barierę ukrytą wewnątrz ścianki, co chroni ją przed porysowaniem podczas układania.
- Rury trójwarstwowe mają barierę na zewnątrz i są wrażliwsze na uszkodzenia mechaniczne.
- Rury wielowarstwowe PE-RT/Al/PE-RT z warstwą aluminium są sztywniejsze i zachowują nadany kształt, ale trudniej je układać w gęste pętle.
O różnicach między rurą wielowarstwową a PEX pisaliśmy w tekście czym się różni rura wielowarstwowa od rury PEX.
Bariera tlenowa jest szczególnie ważna, gdy w instalacji pracuje kocioł ze stalowym wymiennikiem lub stalowy bufor. W instalacjach oddzielonych wymiennikiem płytowym jej brak jest mniej groźny, ale i tak lepiej jej nie pomijać.
Łączenie i układanie w praktyce
W ogrzewaniu podłogowym zasadą jest układanie każdej pętli z jednego odcinka rury, bez połączeń w wylewce. Złączki występują tylko na rozdzielaczu. Dlatego sposób łączenia ma mniejsze znaczenie niż w instalacji grzejnikowej. Na rozdzielaczu stosuje się złączki zaciskowe dopasowane do średnicy i grubości ścianki rury, najczęściej 16 x 2 mm lub 17 x 2 mm.
- Rozwijaj rurę z kręgu, nie zsuwaj zwojów, żeby jej nie skręcać.
- W chłodne dni przechowuj rurę w ogrzewanym pomieszczeniu. Zimna rura, szczególnie PEX, jest sztywniejsza.
- Zachowaj minimalny promień gięcia podany przez producenta. Przy rozstawie pętli 10 cm łuki są ciasne i łatwiej je wykonać rurą PE-RT.
- Przed wylaniem jastrychu wykonaj próbę ciśnieniową i zostaw instalację pod ciśnieniem podczas wylewania.
Do zaciskania złączek i obróbki rur przyda się odpowiednie narzędzie, o którym pisaliśmy w artykule zaciskarka do rur PEX i złączki zaciskowe.
Kolejna kwestia to długość pętli. Pojedynczy obwód ogrzewania podłogowego z rury 16 mm ma zwykle nie więcej niż około 80 do 100 m, żeby opory przepływu nie były zbyt duże. Dlatego zamówienie materiału zaczyna się od projektu z podziałem na pętle, a nie od liczby metrów kwadratowych podłogi. Przy krótkich pętlach w łazience i przedpokoju sprawdza się rura bardziej elastyczna, bo rozstaw jest gęsty, a pomieszczenie ma wiele narożników.
Warto też pamiętać o rurze osłonowej na odcinkach, gdzie pętle przechodzą przez dylatacje między płytami jastrychu, oraz o taśmie brzegowej przy ścianach. Te elementy chronią rurę niezależnie od tego, z jakiego tworzywa jest wykonana.
Którą rurę wybrać
Do typowego ogrzewania podłogowego w domu jednorodzinnym obie rury są dobrym wyborem, jeśli mają barierę tlenową, pochodzą z tego samego systemu co złączki i rozdzielacz i mają deklarowaną klasę zastosowania dla ogrzewania podłogowego.
- PE-RT wybierz, jeśli zależy ci na łatwym układaniu, gęstym rozstawie pętli i układaniu w chłodne dni.
- PEX wybierz, jeśli chcesz mieć zapas odporności na temperaturę, możliwość naprawy załamań lub jeden rodzaj rury do podłogówki i grzejników.
Średnicę rury i rozstaw pętli dobiera się do zapotrzebowania na ciepło pomieszczenia, o czym pisaliśmy w tekście jak dobrać średnicę rury do ogrzewania podłogowego. Rury PEX i PE-RT, rozdzielacze i akcesoria do podłogówki znajdziesz w kategorii ogrzewanie podłogowe i płaszczyznowe.
Przeczytaj także
Czym się różni głowica ceramiczna od głowicy z gumową uszczelką w kranie dwuuchwytowym?
HydraulikaW kranach z dwoma pokrętłami pracują głowice jednego z dwóch typów: tradycyjne z gumową uszczelką albo ceramiczne z dwiema płytkami.
5 min czytania
Jak naprawić odstającą od ściany rurę spustową i dobrać obejmy?
Rynny i odwodnienieRura spustowa, która odchyla się od ściany, stuka na wietrze albo zsuwa się w dół, to sygnał, że obejmy puściły lub zostały źle dobrane.
4 min czytania
Kiedy zamontować podtynkowy syfon do pralki i jak go podłączyć?
Odpływy i syfonyPodtynkowy syfon do pralki chowa zawór wody i odpływ w ścianie, dzięki czemu pralkę można dosunąć do muru, a wąż nie wisi na krawędzi wanny.
5 min czytania