Czym się różni głowica ceramiczna od głowicy z gumową uszczelką w kranie dwuuchwytowym?

Baterie i krany dwuuchwytowe, w których osobno odkręca się ciepłą i zimną wodę, wciąż są popularne w łazienkach i kuchniach urządzonych w klasycznym stylu oraz w starszych mieszkaniach. W każdym pokrętle znajduje się głowica, czyli wymienny mechanizm zamykający przepływ. Gdy kran zaczyna kapać albo pokrętło kręci się bez oporu, wymienia się właśnie głowicę lub jej uszczelkę. Żeby kupić właściwą część, trzeba wiedzieć, z jakim typem głowicy mamy do czynienia.

Głowica z gumową uszczelką

To konstrukcja tradycyjna, nazywana też głowicą śrubową lub grzybkową. Obracanie pokrętła wkręca trzpień, który dociska gumową uszczelkę do gniazda w korpusie baterii. Aby całkowicie otworzyć wodę, trzeba wykonać kilka obrotów. Szczelność zależy od stanu uszczelki i gniazda.

• Zalety: prosta budowa, tania uszczelka, łatwa naprawa bez wymiany całej głowicy.
• Wady: uszczelka twardnieje i ściera się, zwłaszcza przy ciepłej wodzie, a mocne dokręcanie przyspiesza jej zużycie.
• Objawy zużycia: kapanie mimo mocnego dokręcenia, konieczność coraz silniejszego zakręcania, piszczenie i drgania przy częściowym otwarciu.

Głowica ceramiczna

W głowicy ceramicznej przepływ regulują dwie płytki z ceramiki technicznej z otworami. Jedna jest nieruchoma, druga obraca się razem z trzpieniem. Gdy otwory się pokrywają, woda płynie, gdy się rozchodzą, przepływ jest zamknięty. Głowica pracuje w zakresie ćwierć obrotu lub pół obrotu, czyli 90 albo 180 stopni.

• Zalety: szybkie i lekkie otwieranie, brak potrzeby mocnego dokręcania, duża odporność na ścieranie.
• Wady: wrażliwość na piasek i twarde zanieczyszczenia, które mogą porysować płytki, wyższa cena.
• Objawy zużycia: kapanie lub sączenie się wody w pozycji zamkniętej, wyczuwalne zgrzytanie, wyciek spod trzpienia.

Porównanie

Cecha	Głowica z uszczelką gumową	Głowica ceramiczna
Zakres obrotu	Kilka obrotów	90 lub 180 stopni
Zamykanie	Dociskanie uszczelki do gniazda	Przesunięcie płytek
Typowa naprawa	Wymiana uszczelki	Wymiana całej głowicy
Wrażliwość na zanieczyszczenia	Niewielka	Większa
Wrażliwość na kamień	Średnia	Średnia, kamień utrudnia obrót
Komfort obsługi	Wymaga dokręcania	Lekki ruch, wyraźne położenie końcowe

Jak rozpoznać, którą masz

Najprościej sprawdzić zakres obrotu pokrętła. Jeśli od zamknięcia do pełnego otwarcia wystarcza ćwierć lub pół obrotu, a pokrętło zatrzymuje się w wyraźnym położeniu końcowym, w kranie jest głowica ceramiczna. Gdy pokrętło kręci się kilka razy, a w pozycji zamkniętej trzeba je dociskać, jest to głowica z uszczelką. Pewność daje wykręcenie głowicy: w ceramicznej na spodzie widać okrągłą płytkę z otworami, w tradycyjnej gumową uszczelkę przykręconą śrubką lub wciśniętą na trzpień.

Głowice w bateriach jednouchwytowych

W bateriach jednouchwytowych zamiast dwóch głowic pracuje jeden wkład ceramiczny, nazywany kartuszem, który jednocześnie reguluje ilość i temperaturę wody. Jego budowa jest podobna do głowicy ceramicznej, ale płytki mają kształt pozwalający mieszać dwa strumienie. Kartusze nie są wymienne z głowicami z kranów dwuuchwytowych i dobiera się je do konkretnego modelu baterii, najczęściej według średnicy, na przykład 35 lub 40 mm, i wysokości.

Jak przedłużyć życie głowic

• Nie dokręcaj na siłę kranów z uszczelką gumową. Wystarczy zamknąć je do momentu, w którym woda przestaje płynąć.
• W kranach z głowicą ceramiczną nie przekręcaj pokrętła za położenie końcowe, bo możesz uszkodzić ogranicznik.
• Zamontuj filtr na wejściu wody do mieszkania lub zawory kątowe z filtrem, które zatrzymają piasek.
• Przy twardej wodzie raz na jakiś czas wykręć głowicę i usuń kamień z gwintu i trzpienia.
• Przy montażu nowej głowicy nasmaruj o-ringi smarem silikonowym przeznaczonym do armatury.

Kiedy wymienić całą baterię

Wymiana głowicy ma sens, gdy korpus baterii jest w dobrym stanie. Jeśli gniazdo pod uszczelką jest wyżłobione przez kamień, uszczelka nie dociśnie się szczelnie i woda będzie kapać mimo nowej części. Podobnie jest, gdy korpus ma pęknięcia lub gwinty są zniszczone. W starych bateriach trudno też czasem znaleźć głowicę o odpowiednim wymiarze. Wtedy wymiana całej baterii może być tańsza niż szukanie części, a przy okazji można zmienić kran na model z głowicami ceramicznymi.

Jeśli nie masz pewności co do wymiaru, wykręć jedną głowicę i zabierz ją do sklepu. Druga głowica w tym samym kranie zwykle ma identyczny wymiar, ale bywa, że różni się kierunkiem obrotu. Warto wymienić obie jednocześnie, bo zużywają się w podobnym tempie, a za kilka miesięcy druga zacznie sprawiać te same problemy. Przy okazji sprawdź stan perlatora i wyczyść go z kamienia, co poprawi strumień wody.

Przy zakupie nowej baterii dwuuchwytowej sprawdź w opisie, jaki typ głowic ma w zestawie i czy producent oferuje do niej części zamienne. Dostępność głowic i uszczelek po kilku latach użytkowania ma duże znaczenie dla kosztów utrzymania kranu.

Wymiana i dobór części

Przed demontażem zakręć zawory pod umywalką lub zlewem, zdejmij kapturek i pokrętło, a następnie wykręć głowicę kluczem płaskim. Przy kupnie nowej głowicy zabierz starą do sklepu albo zmierz:

• średnicę gwintu, najczęściej 1/2 cala lub 3/8 cala,
• liczbę wypustów na trzpieniu, do której pasuje pokrętło,
• długość trzpienia i całej głowicy,
• kąt obrotu i kierunek otwierania, istotny przy ceramicznych.

Głowice tradycyjne często da się zamienić na ceramiczne o tym samym gwincie, ale trzeba sprawdzić, czy pokrętło będzie pasować do wypustów i czy długość trzpienia jest zgodna. Szczegółowy opis wymiany znajdziesz w tekście wymiana głowicy w baterii łazienkowej, a samej uszczelki w artykule jak samodzielnie wymienić uszczelkę w kranie.

Głowice ceramiczne i tradycyjne, uszczelki oraz inne części zamienne do baterii znajdziesz w kategorii części zamienne do baterii łazienkowych.