Przejdź do treści

Czym się różni czujnik czadu elektrochemiczny od półprzewodnikowego i który wybrać?

Czujniki i alarmy

Kocioł gazowy i podgrzewacz wody w pomieszczeniu gospodarczym, gdzie montuje się czujnik czadu

Tlenek węgla, potocznie nazywany czadem, nie ma barwy ani zapachu. Powstaje przy niepełnym spalaniu gazu, drewna, węgla czy oleju, a jego obecność może wykryć tylko czujnik. Na rynku dostępne są czujniki z różnymi sensorami, najczęściej elektrochemicznymi i półprzewodnikowymi. Oba typy wykrywają tlenek węgla, ale różnią się sposobem pomiaru, zasilaniem i zachowaniem w codziennym użytkowaniu.

Jak działa sensor elektrochemiczny

Sensor elektrochemiczny to małe ogniwo z elektrodami zanurzonymi w elektrolicie. Tlenek węgla, który przenika do ogniwa, reaguje na elektrodzie i powoduje przepływ prądu proporcjonalnego do stężenia gazu. Elektronika czujnika mierzy ten prąd i przelicza go na stężenie w ppm.

  • Działa w temperaturze pokojowej i pobiera bardzo mało energii, więc czujnik może pracować na baterii przez wiele lat.
  • Jest selektywny, czyli reaguje głównie na tlenek węgla, a w mniejszym stopniu na inne gazy.
  • Pozwala na dokładny pomiar także niskich stężeń, dlatego wiele czujników z takim sensorem ma wyświetlacz z odczytem ppm.
  • Ma ograniczoną żywotność, zwykle podawaną przez producenta w latach. Po jej upływie czujnik sygnalizuje konieczność wymiany.

Sensor elektrochemiczny starzeje się także wtedy, gdy czujnik leży w szufladzie. Dlatego przy zakupie warto sprawdzić datę produkcji, a po montażu zapisać datę uruchomienia na obudowie.

Jak działa sensor półprzewodnikowy

Sensor półprzewodnikowy zawiera warstwę tlenku metalu, najczęściej tlenku cyny, podgrzewaną do wysokiej temperatury. W obecności gazów redukujących zmienia się jej przewodność elektryczna, co elektronika interpretuje jako obecność gazu.

  • Wymaga stałego podgrzewania, więc czujnik zasilany jest zwykle z sieci 230 V.
  • Reaguje na różne gazy, nie tylko na tlenek węgla. Dlatego ten typ sensora stosuje się często w czujnikach gazu ziemnego i LPG oraz w czujnikach łączonych.
  • Może dawać fałszywe alarmy w obecności oparów alkoholu, rozpuszczalników czy aerozoli.
  • Jest wrażliwszy na zmiany temperatury i wilgotności.

Wiele czujników dostępnych w sklepach łączy w jednej obudowie wykrywanie czadu i dymu albo czadu i gazu ziemnego. W takich urządzeniach mogą pracować różne sensory równocześnie. Warto sprawdzić w danych technicznych, jaki sensor odpowiada za wykrywanie tlenku węgla i czy całe urządzenie ma deklarację zgodności z normą dla czujników czadu.

Porównanie w praktyce

CechaElektrochemicznyPółprzewodnikowy
Wykrywany gazGłównie tlenek węglaTlenek węgla i inne gazy palne
ZasilanieBateria, często na kilka latZwykle sieciowe 230 V
Fałszywe alarmyRzadkieCzęstsze przy oparach chemii domowej
Dokładność przy niskich stężeniachWysokaNiższa
MontażDowolne miejsce, niezależnie od gniazdaW pobliżu gniazda lub z doprowadzonym zasilaniem

W domach jednorodzinnych i mieszkaniach jako czujniki czadu najczęściej stosuje się modele z sensorem elektrochemicznym. Sensory półprzewodnikowe częściej spotyka się w czujnikach gazu ziemnego i propanu, montowanych przy kuchenkach i kotłach.

Dla porównania: norma określa, że czujnik nie powinien alarmować przy stężeniu około 30 ppm przez dłuższy czas, przy około 50 ppm powinien włączyć alarm w ciągu kilkudziesięciu do 90 minut, a przy stężeniu kilkuset ppm w ciągu kilku minut. Szczegółowe progi podaje instrukcja konkretnego modelu.

Na co zwrócić uwagę przy zakupie

  1. Zgodność z normą PN-EN 50291, która określa wymagania dla czujników tlenku węgla do użytku domowego. Oznaczenie powinno być na obudowie i w instrukcji.
  2. Progi alarmowe. Czujniki zgodne z normą reagują na niskie stężenia z opóźnieniem, a na wysokie szybko. Dzięki temu nie alarmują przy krótkotrwałych śladowych ilościach, a ostrzegają przy realnym zagrożeniu.
  3. Wyświetlacz ppm pozwala zauważyć podwyższone stężenie, zanim czujnik włączy alarm.
  4. Żywotność i bateria. Sprawdź, ile lat producent deklaruje dla sensora i czy bateria jest wymienna, czy wbudowana na cały okres pracy.
  5. Łączenie z innymi czujnikami, jeśli w domu ma działać system czujek połączonych w sieć.

Czujnik powinien być montowany tam, gdzie domownicy usłyszą alarm także w nocy. Jeśli kotłownia jest w piwnicy, a sypialnie na piętrze, jeden czujnik przy kotle to za mało. Rozsądnym rozwiązaniem jest drugi czujnik przy sypialniach lub czujniki łączone radiowo, które włączą alarm jednocześnie w całym domu.

Gdy czujnik włączy alarm, natychmiast przewietrz pomieszczenia, wyłącz urządzenia spalające paliwo, wyprowadź domowników na zewnątrz i wezwij pomoc pod numerem alarmowym. Przed ponownym uruchomieniem kotła lub kominka zleć sprawdzenie przewodów kominowych i urządzenia.

Gdzie montować czujnik czadu

Czujnik czadu montuje się w pomieszczeniach z urządzeniami spalającymi paliwo, takimi jak kocioł gazowy, piecyk łazienkowy czy kominek, oraz w sypialniach i na korytarzu przy sypialniach. Zwykle umieszcza się go na ścianie na wysokości oddechu lub zgodnie z instrukcją producenta, w odległości około 1 do 3 m od urządzenia, z dala od okien, drzwi i kratek wentylacyjnych. Szczegóły omówiliśmy w tekście jak zamontować czujnik czadu w mieszkaniu i gdzie go umieścić.

Czujnik nie powinien wisieć bezpośrednio nad kuchenką, w łazience pełnej pary ani w miejscu, gdzie zasłaniają go meble i zasłony. Nie maluj obudowy i nie zaklejaj otworów, bo gaz musi swobodnie docierać do sensora.

Czujnik czadu nie zastępuje czujnika dymu, bo każde z tych urządzeń wykrywa inne zagrożenie. O różnicach między czujkami pożarowymi pisaliśmy w artykule czym się różni czujka dymu optyczna od czujki ciepła. Raz w miesiącu naciśnij przycisk testowy, a po upływie okresu żywotności wymień czujnik na nowy. Czujniki tlenku węgla z sensorem elektrochemicznym, także z wyświetlaczem, znajdziesz w kategorii czujniki czadu.

Przeczytaj także