Czym się różni czujka dymu optyczna od czujki ciepła i gdzie montować każdą z nich?

Domowe czujki pożarowe stają się coraz popularniejsze, a ich ceny pozwalają wyposażyć w nie cały dom. Przy zakupie pojawia się jednak wybór: czujka dymu czy czujka ciepła. Obie sygnalizują pożar, ale reagują na inne zjawiska. Czujka dymu wykrywa cząstki dymu w powietrzu, czujka ciepła reaguje na temperaturę. Zamontowana w złym miejscu czujka dymu będzie alarmować przy każdym przypaleniu tostów, a czujka ciepła w sypialni zareaguje dopiero wtedy, gdy ogień już się rozwinie. Dobór typu do pomieszczenia ma więc kluczowe znaczenie.

Jak działa czujka dymu optyczna

Czujka optyczna, nazywana też fotoelektryczną, ma w środku komorę pomiarową z diodą świecącą i odbiornikiem światła ustawionymi tak, że w czystym powietrzu światło nie trafia do odbiornika. Gdy do komory dostaje się dym, cząstki rozpraszają światło i część z niego trafia na odbiornik. Elektronika interpretuje to jako dym i uruchamia alarm. Czujki optyczne dobrze wykrywają pożary tlące się, z dużą ilością widocznego dymu, które są typowe dla mebli tapicerowanych, pościeli czy instalacji elektrycznej.

Jak działa czujka ciepła

Czujka ciepła mierzy temperaturę powietrza. Występują dwa główne rodzaje:

• Czujka stałotemperaturowa uruchamia alarm po przekroczeniu określonej temperatury, zwykle około 55 do 60 stopni.
• Czujka różnicowa reaguje na szybki wzrost temperatury w krótkim czasie, co pozwala wykryć pożar wcześniej, zanim temperatura osiągnie wysoką wartość.

Czujki ciepła nie reagują na dym, parę wodną ani kurz, dlatego sprawdzają się tam, gdzie czujka dymu dawałaby fałszywe alarmy. Ich wadą jest późniejsza reakcja na pożar tlący się, który długo dymi, zanim pojawią się płomienie i wysoka temperatura.

Porównanie

Cecha	Czujka dymu optyczna	Czujka ciepła
Na co reaguje	Dym w powietrzu	Temperatura lub jej szybki wzrost
Pożar tlący się	Wczesna reakcja	Późna reakcja
Pożar szybki z płomieniem	Dobra reakcja	Dobra reakcja, szczególnie czujka różnicowa
Wrażliwość na parę i kurz	Wysoka, możliwe fałszywe alarmy	Niska
Typowe miejsca	Sypialnie, korytarze, salon, schody	Kuchnia, garaż, kotłownia, pralnia

Gdzie montować czujki dymu

Czujki dymu montuje się w miejscach, gdzie najważniejsze jest wczesne ostrzeżenie domowników, przede wszystkim na drodze ewakuacji i przy sypialniach.

1. Korytarz przy sypialniach, a w domach piętrowych na każdej kondygnacji.
2. Sypialnie, zwłaszcza gdy śpią w nich dzieci lub osoby starsze, oraz pokoje, w których pracuje sprzęt elektroniczny.
3. Salon i pokój dzienny, szczególnie z kominkiem.
4. Klatka schodowa i szczyt schodów, gdzie dym gromadzi się w pierwszej kolejności.

Czujkę montuje się na suficie, w odległości od ścian i narożników zalecanej przez producenta, zwykle co najmniej kilkadziesiąt centymetrów. W narożniku między sufitem a ścianą powietrze krąży słabo i dym dociera tam później. Nie montuje się jej przy kratkach wentylacyjnych, nawiewach klimatyzacji ani bezpośrednio nad drzwiami do łazienki. Sposób montażu bez wiercenia opisaliśmy w tekście jak zamontować czujnik dymu w mieszkaniu bez wiercenia.

Gdzie montować czujki ciepła

Czujki ciepła stosuje się tam, gdzie czujka dymu byłaby źródłem ciągłych fałszywych alarmów.

• Kuchnia, gdzie dym i para z gotowania są codziennością.
• Garaż, w którym pracuje silnik samochodu i powstają spaliny.
• Kotłownia, pralnia i suszarnia, gdzie występuje kurz i para.
• Nieogrzewane strychy i pomieszczenia gospodarcze, w których duże wahania wilgotności zakłócają pracę czujek dymu.

Czujka ciepła w kuchni powinna być umieszczona na suficie, z dala od bezpośredniego strumienia gorącego powietrza znad kuchenki i piekarnika. Warto pamiętać, że w kotłowni z kotłem gazowym potrzebny jest dodatkowo czujnik czadu, bo ani czujka dymu, ani czujka ciepła nie wykrywa tlenku węgla. O jego montażu piszemy w artykule jak zamontować czujnik czadu i gdzie go umieścić.

Czujki łączone i zasilanie

W domach jednorodzinnych zalecane jest stosowanie czujek łączonych ze sobą, przewodowo lub bezprzewodowo. Gdy jedna czujka wykryje zagrożenie, alarm uruchamia się we wszystkich. Dzięki temu pożar w garażu lub kuchni zostanie usłyszany w sypialni na piętrze. Czujki mogą być zasilane bateryjnie lub z sieci z baterią podtrzymującą. Modele z baterią na cały okres eksploatacji wymienia się w całości po upływie terminu podanego przez producenta, zwykle około dziesięciu lat.

Ile czujek potrzeba w domu

Liczba czujek zależy od wielkości domu i układu pomieszczeń. W typowym domu jednorodzinnym parterowym minimum to czujka dymu w korytarzu przy sypialniach i czujka ciepła w kuchni. W domu piętrowym dochodzi czujka na każdej kondygnacji i przy schodach, a w domu z garażem i kotłownią kolejne czujki ciepła w tych pomieszczeniach. Jedna czujka dymu obejmuje zwykle kilkadziesiąt metrów kwadratowych płaskiego sufitu, ale ściany, belki i zmiany wysokości sufitu ograniczają jej zasięg. Lepiej mieć czujkę w każdym pomieszczeniu, w którym ktoś śpi, niż liczyć na jedną zamontowaną w korytarzu. Przy zamkniętych drzwiach dym z innego pomieszczenia dociera do sypialni z dużym opóźnieniem.

Testowanie i konserwacja

Każdą czujkę należy testować przyciskiem raz w miesiącu i po dłuższej nieobecności. Raz na kilka miesięcy warto delikatnie odkurzyć obudowę, bo kurz w komorze optycznej zwiększa ryzyko fałszywych alarmów. Czujek nie wolno malować ani zaklejać na czas remontu bez późniejszego zdjęcia osłony. Czujki dymu, ciepła oraz moduły do łączenia ich w system znajdziesz w kategorii domowe zabezpieczenia przeciwpożarowe. Przy zakupie sprawdź zgodność czujki dymu z normą PN-EN 14604.