Jak wybrać odpowiednią zasuwę do wody dla swojej instalacji

Czym jest zasuwa do wody i jak działa

Zasuwa do wody to armatura odcinająca, która służy do kontrolowania przepływu cieczy w instalacjach wodociągowych. Działa na zasadzie przesuwania klina lub płyty prostopadle do kierunku przepływu medium. W pozycji zamkniętej element uszczelniający całkowicie blokuje przepływ, a w otwartej nie stawia mu żadnego oporu.

Urządzenie to składa się z kilku kluczowych elementów. Korpus wykonany jest najczęściej z żeliwa szarego, żeliwa sferoidalnego lub stali. Klin uszczelniający pokryty jest gumą lub innym elastomerem, który zapewnia szczelność nawet przy wysokich ciśnieniach roboczych sięgających 16 barów.

Zasuwy różnią się od zaworów kulowych sposobem działania i zastosowaniem. Przeznaczone są przede wszystkim do instalacji, w których armatura pracuje w pozycji w pełni otwartej lub całkowicie zamkniętej. Nie nadają się do regulacji przepływu, ponieważ przy częściowym otwarciu mogą ulegać przyspieszonemu zużyciu.

Jak dobrać odpowiednią średnicę zasuwy

Dobór właściwej średnicy to podstawowy krok przy wyborze armatury odcinającej. Średnica nominalna zasuwy powinna odpowiadać średnicy rury, na której będzie montowana. Stosowanie zasuwy o innej średnicy wymaga użycia redukcji, co zwiększa opory przepływu i koszt całej instalacji.

Zasuwa do wody 110 to rozwiązanie stosowane w głównych przewodach wodociągowych oraz przyłączach do budynków wielorodzinnych i obiektów przemysłowych. Jej średnica nominalna wynosi DN110, co odpowiada rurociągom o tej samej średnicy zewnętrznej. Taka armatura przeniesie przepływ rzędu kilkudziesięciu metrów sześciennych na godzinę bez znacznych strat ciśnienia.

Mniejsze instalacje wymagają armatury o niższych parametrach. Zasuwa do wody 40 przeznaczona jest do instalacji o średnicy DN40, czyli 1½ cala, i sprawdza się w instalacjach budynków jednorodzinnych oraz niewielkich obiektów usługowych. Z kolei zasuwa do wody 32 o średnicy DN32, równoważnej 1¼ cala, montowana jest w wewnętrznych pionach wodociągowych i gałęziach zasilających węzły sanitarne.

Materiały i normy stosowane w produkcji zasuwy

Producenci wytwarzają zasuwy z różnych materiałów, zależnie od przeznaczenia instalacji. Żeliwo sferoidalne GJS charakteryzuje się lepszą udarnością i wytrzymałością mechaniczną niż żeliwo szare, dlatego coraz częściej zastępuje je w nowych wyrobach. Korpusy ze stali nierdzewnej stosuje się natomiast w instalacjach z wodą pitną o podwyższonych wymaganiach higienicznych.

Armatura wodna musi spełniać wymagania norm europejskich, w szczególności EN 1171 dla zasuwy klinowych z żeliwa oraz EN 1074 dotyczącej zdatności do użytku armatury wodociągowej. Producenci znakują swoje wyroby ciśnieniem nominalnym PN10 lub PN16, co informuje o maksymalnym dopuszczalnym ciśnieniu roboczym w barach. Pełna dokumentacja techniczna powinna być dostępna dla każdego kupowanego produktu.

Warto zwrócić uwagę na sposób uszczelnienia klina. Guma stosowana do gumowania klina powinna posiadać atest PZH, potwierdzający jej bezpieczeństwo dla wody pitnej. Wyroby renomowanych producentów, takich jak Bohamet, posiadają takie certyfikaty i są powszechnie stosowane w polskich sieciach wodociągowych od ponad 30 lat.

Montaż i najczęstsze błędy instalacyjne

Prawidłowy montaż armatury ma bezpośredni wpływ na jej żywotność i niezawodność. Zasuwy gwintowane montuje się za pomocą gwintów zewnętrznych lub wewnętrznych, natomiast kołnierzowe łączy się z rurociągiem przez kołnierze śrubami. Przed zakupem należy sprawdzić, czy rodzaj połączenia odpowiada istniejącej instalacji.

Podczas montażu należy unikać kilku typowych błędów:

• stosowania armatury o zbyt małej średnicy w głównych przewodach zasilających
• montowania zasuwy w pozycji odwróconej, niezgodnej z oznaczeniem kierunku przepływu
• nadmiernego dokręcania połączeń gwintowanych, które może uszkodzić gwinty i korpus
• pomijania uszczelek przy połączeniach kołnierzowych

Po zainstalowaniu armatury konieczne jest przeprowadzenie próby ciśnieniowej. Normowe ciśnienie próbne dla armatury PN16 wynosi 24 bary i utrzymywane jest przez minimum 30 minut. Wynik próby należy odnotować w dokumentacji powykonawczej instalacji.

Praktyczne wskazówki przy zakupie armatury odcinającej

Przed złożeniem zamówienia warto zebrać kilka podstawowych informacji o instalacji. Kluczowe dane to średnica nominalna rurociągu, ciśnienie robocze, temperatura medium oraz rodzaj istniejących połączeń. Dysponując tymi wartościami, specjalista w hurtowni dobierze właściwy produkt bez konieczności jego późniejszej wymiany.

Zasuwa do wody 110 (onninen.pl/produkty/zasuwa-do-wody-110) dostępna w hurtowniach to najczęściej wyrób kołnierzowy, dlatego przy zamówieniu należy uwzględnić również komplet śrub i uszczelek. Zasuwa do wody 40 (onninen.pl/produkt/BOHAMET-Zasuwa-gwintowana-DN40-GW-1-1-2-klin-gumowany-zeliwo-sferoidalne-GJS-bez-kolka-rozmiar-kolka-63-901-040-N,166730) oraz zasuwa do wody 32 (onninen.pl/produkt/BOHAMET-Zasuwa-gwintowana-DN32-GW-1-1-4-klin-gumowany-zeliwo-sferoidalne-GJS-bez-kolka-rozmiar-kolka-63-901-032-N,34489) to z kolei wyroby gwintowane, do których wystarczy odpowiednia taśma teflonowa lub konopie uszczelniające.

Regularna konserwacja znacząco wydłuża czas eksploatacji armatury. Zasuwy, które przez długi czas pozostają w jednej pozycji, należy przynajmniej raz w roku kilkakrotnie otworzyć i zamknąć, aby zapobiec zakleszczeniu klina. Taki prosty zabieg, zajmujący zaledwie kilka minut, może uchronić instalację przed kosztowną wymianą armatury i przestojem trwającym wiele godzin.