Czym się różni wodomierz mokrobieżny od suchobieżnego i który wybrać przy twardej wodzie?

Wodomierz wygląda niepozornie, ale od jego konstrukcji zależy, jak długo będzie dokładnie mierzył zużycie i czy po kilku latach w ogóle da się odczytać wskazania. W instalacjach domowych najczęściej spotyka się wodomierze skrzydełkowe, a w ich obrębie dwie odmiany: mokrobieżne i suchobieżne. Różnica dotyczy tego, gdzie pracuje liczydło, czyli mechanizm przeliczający obroty wirnika na metry sześcienne.

Pytanie o wybór pojawia się zwykle przy wymianie licznika podlicznika, montażu wodomierza na ogród lub w domu zasilanym z własnej studni. Zarządca sieci wodociągowej wybiera swój licznik główny sam, ale na podlicznikach decyzja należy do właściciela.

Budowa wodomierza mokrobieżnego

W wodomierzu mokrobieżnym cały mechanizm liczydła znajduje się w komorze wypełnionej wodą. Wirnik obraca się w strumieniu i bezpośrednio, przez zestaw kółek zębatych, napędza bębenki i wskazówki. Konstrukcja jest prosta i przez to tania, a przy czystej wodzie zapewnia dobrą czułość na małe przepływy.

Wadą jest to, że wszystko, co niesie woda, osadza się na mechanizmie i szybce. Kamień, rdza i drobny piasek z czasem zabarwiają tarczę, utrudniają odczyt i mogą zwiększać opory ruchu kół zębatych. W wodzie o dużej twardości po kilku latach wskazania potrafią być ledwo widoczne.

Budowa wodomierza suchobieżnego

W wodomierzu suchobieżnym liczydło jest szczelnie oddzielone od wody. Wirnik pracuje w strumieniu, ale obroty przekazywane są na liczydło przez sprzęgło magnetyczne. Mechanizm odczytowy pozostaje suchy i czysty przez cały okres eksploatacji.

• Tarcza nie zarasta osadem, więc odczyt jest czytelny także po wielu latach.
• Liczydło można obracać, co ułatwia odczyt przy niewygodnym położeniu licznika.
• Wiele modeli ma przygotowanie do nakładki radiowej lub impulsowej, bo sucha komora pozwala łatwo przenieść sygnał.
• Sprzęgło magnetyczne jest wrażliwe na silne magnesy zewnętrzne, dlatego nowsze konstrukcje mają osłony antymagnetyczne.

Porównanie w praktyce

Cecha	Mokrobieżny	Suchobieżny
Liczydło	W wodzie	Oddzielone, napęd magnetyczny
Czytelność po latach	Spada przy twardej wodzie	Zwykle bez zmian
Wrażliwość na zanieczyszczenia	Większa	Mniejsza w części odczytowej
Odczyt radiowy	Rzadziej przewidziany	Często w standardzie lub jako opcja
Cena	Niższa	Wyższa

Warto zaznaczyć, że wirnik w obu konstrukcjach pracuje w wodzie. Wodomierz suchobieżny nie jest więc odporny na piasek czy rdzę w sensie mechanicznym: drobiny nadal mogą blokować wirnik albo zużywać jego łożyska. Chroni przede wszystkim liczydło i czytelność wskazań.

Który wybrać przy twardej wodzie i wodzie ze studni

Przy wodzie twardej, a szczególnie przy wodzie z własnego ujęcia zawierającej żelazo i mangan, rozsądniejszym wyborem jest wodomierz suchobieżny. Osady, które w mokrobieżnym liczniku zabarwiają tarczę na brązowo, w suchym liczydle po prostu się nie pojawiają. Ma to znaczenie przy podlicznikach, które odczytuje się rzadko i bez demontażu.

Niezależnie od typu licznika przed wodomierzem warto zamontować filtr siatkowy lub osadnikowy. Zatrzymuje on piasek i drobiny, które mogłyby uszkodzić wirnik. Filtr powinien mieć łatwy dostęp do płukania, a za nim i przed nim przydają się zawory odcinające.

Wodomierz mokrobieżny nadal sprawdzi się tam, gdzie woda jest miękka i czysta, a licznik ma kontrolować na przykład zużycie na ogród w sezonie. Przy krótkim okresie pracy i niskim budżecie jego wady mają mniejsze znaczenie.

Dokładność pomiaru i klasy metrologiczne

Przy wyborze licznika warto spojrzeć nie tylko na konstrukcję, ale też na parametry metrologiczne. Współczesne wodomierze opisuje się stosunkiem przepływu nominalnego do minimalnego, oznaczanym literą R, na przykład R80, R100 czy R160. Im wyższa wartość, tym mniejszy przepływ licznik jest w stanie zarejestrować z wymaganą dokładnością. W praktyce przekłada się to na wychwytywanie kapiącego kranu, cieknącej spłuczki czy powolnego przecieku w instalacji.

Wodomierze suchobieżne częściej osiągają wysokie klasy przy montażu poziomym, ale nie jest to reguła, dlatego zawsze trzeba sprawdzić tabliczkę lub kartę katalogową. Ważne jest też położenie: ten sam licznik zamontowany pionowo może mieć niższą klasę niż w poziomie. Jeśli zależy ci na wykrywaniu drobnych wycieków, wybierz model z wysoką wartością R i zamontuj go w pozycji, dla której ta wartość została określona.

Warto też pamiętać o odcinkach prostych. Część wodomierzy wymaga kilku średnic prostej rury przed licznikiem, bez kolan i zaworów bezpośrednio przy wlocie. Wymagania te podaje producent w instrukcji montażu, a ich pominięcie jest częstym źródłem reklamacji wskazań. Zawirowania strumienia za kształtkami potrafią zawyżać lub zaniżać wskazania.

Na co zwrócić uwagę przy zakupie i montażu

• Średnica i nominalny przepływ licznika muszą odpowiadać instalacji. W domach jednorodzinnych najczęściej stosuje się liczniki DN15 lub DN20.
• Sprawdź dopuszczalną pozycję montażu. Część wodomierzy może pracować wyłącznie poziomo, inne także pionowo, ale wtedy z inną klasą dokładności.
• Zwróć uwagę na oznaczenie wody zimnej lub ciepłej. Licznik na wodę zimną nie powinien pracować na ciepłej wodzie użytkowej.
• Pamiętaj o kierunku przepływu oznaczonym strzałką na korpusie.
• Wodomierze służące do rozliczeń podlegają legalizacji, której ważność jest ograniczona w czasie.

Więcej o momencie, w którym licznik należy wymienić, piszemy w tekście kiedy warto wymienić wodomierz, a kwestie montażu i legalizacji omawia poradnik wodomierz w domu: montaż i legalizacja. Przegląd dostępnych wodomierzy do instalacji domowych pozwala porównać konstrukcje suchobieżne i mokrobieżne w różnych średnicach. Jeśli w domu jest twarda woda, kilkadziesiąt złotych różnicy w cenie zwraca się w postaci licznika, który po latach nadal da się bez problemu odczytać.