Przejdź do treści

Co powinien zawierać warsztatowy zestaw chemii spawalniczej?

Narzędzia i mocowania

Spawacz w masce przy pracy w warsztacie, gdzie chemia spawalnicza chroni dyszę i element przed odpryskami

Podstawowy zestaw chemii spawalniczej to środek antyodpryskowy w sprayu, pasta do dysz palnika, odtłuszczacz oraz cynk w sprayu do zabezpieczania spoin. Warsztat, który spawa stal nierdzewną albo kontroluje jakość połączeń, dokłada do tego pasty do trawienia i zestaw do badań penetracyjnych.

Chemia spawalnicza nie zastępuje dobrych parametrów spawania, ale skraca czas obróbki po spawaniu i wydłuża życie osprzętu. Dysza zabita odpryskami zaburza osłonę gazową, a odpryski przyklejone do blachy trzeba potem szlifować. Kilka preparatów kupionych z głową oszczędza godziny pracy w miesiącu.

Preparaty, które warto mieć pod ręką

Środki przeciw odpryskom do elementu i do palnika

Najczęściej używanym preparatem jest środek antyodpryskowy w aerozolu. Natryskuje się go cienko na materiał w okolicy spoiny, na stół spawalniczy i przyrządy. Tworzy warstwę, do której krople metalu nie przywierają, więc odpryski dają się zmieść szczotką. Do wyboru są wersje z silikonem i bez silikonu.

Środki silikonowe są wydajne, ale pozostałości silikonu utrudniają późniejsze malowanie, proszkowanie i cynkowanie ogniowe. Jeśli element ma trafić do lakierni, wybiera się preparat bezsilikonowy, zwykle na bazie olejów roślinnych lub wodny. Tę informację warto podać lakiernikowi, bo pozostałości środka trzeba zmyć przed malowaniem.

Osobną grupą są pasty i żele do dysz. Gorącą dyszę zanurza się na chwilę w paście, która zostawia na niej powłokę ochronną. Dzięki temu odpryski nie przywierają do wnętrza dyszy i końcówki prądowej. Część spawaczy używa też sprayu do dysz, ale pasta lepiej trzyma się w ciasnym wnętrzu palnika MIG/MAG.

Preparaty do stali nierdzewnej i ocynku

Po spawaniu stali nierdzewnej przy spoinie powstają przebarwienia, czyli tlenki, pod którymi stal traci odporność na korozję. Usuwa się je pastą lub żelem trawiącym, a następnie pasywuje. Pasty trawiące zawierają zwykle silne kwasy, dlatego pracuje się z nimi w rękawicach kwasoodpornych, okularach i przy dobrej wentylacji, a zużyty preparat i wodę z płukania traktuje się jak odpad niebezpieczny.

Przy elementach ocynkowanych spawanie wypala powłokę cynku wokół spoiny. Miejsce to zabezpiecza się sprayem cynkowym lub farbą z wysoką zawartością pyłu cynkowego, po oczyszczeniu spoiny z żużla i tlenków. Do tego dochodzi odtłuszczacz, bo tłuszcz i olej na blasze powodują porowatość spoiny.

Kontrola spoin i wykrywanie nieszczelności

Warsztaty, które spawają zbiorniki, konstrukcje albo elementy ciśnieniowe, sięgają po zestaw do badań penetracyjnych. Składa się z trzech aerozoli: zmywacza, penetrantu i wywoływacza. Na oczyszczoną spoinę nanosi się penetrant, po kilku do kilkunastu minutach usuwa nadmiar, a cienka warstwa wywoływacza wyciąga barwnik z pęknięć i porów. Zasady tej metody opisuje norma PN-EN ISO 3452-1, a czas penetracji podaje producent zestawu.

Prostszym narzędziem jest spray do wykrywania nieszczelności, który na nieszczelnym połączeniu gazowym tworzy pęcherzyki. Przydaje się przy kontroli przyłączy butli i reduktorów, zanim zacznie się spawać.

PreparatDo czego służyNa co uważać
Spray antyodpryskowy silikonowyOchrona elementu, stołu i przyrządów przed odpryskamiUtrudnia malowanie i cynkowanie
Spray antyodpryskowy bezsilikonowyTo samo przy elementach do malowaniaZwykle trzeba nakładać częściej
Pasta lub żel do dyszOchrona dyszy i końcówki prądowejNakłada się na gorącą dyszę, cienko
Pasta trawiąca do nierdzewkiUsuwanie przebarwień po spawaniuSilne kwasy, rękawice, wentylacja, utylizacja
Spray cynkowyOdtworzenie ochrony przy spoinach na ocynkuNakładać na oczyszczoną spoinę
Zestaw penetrantówWykrywanie pęknięć i porów powierzchniowychCzas penetracji wg producenta
Spray do nieszczelnościKontrola przyłączy gazowychNie zastępuje próby szczelności instalacji

Gdzie kupować i jak dobrać ilość

Zużycie chemii zależy od profilu pracy. Warsztat ślusarski spawający codziennie metodą MAG zużywa przede wszystkim środek antyodpryskowy i pastę do dysz, często w opakowaniach większych niż aerozol. Firma, która spawa nierdzewkę, więcej wyda na pasty trawiące, a ekipa montażowa na budowie na cynk w sprayu i odtłuszczacz.

Dla warsztatów ze stolicy, które wpisują w wyszukiwarkę chemia spawalnicza warszawa (onninen.pl/produkty/Narzedzia-BHP-i-artykuly-budowlane/Narzedzia-reczne/Narzedzia-do-spawania/Chemia-spawalnicza), wygodny jest zakup u dostawcy z odbiorem w hurtowni, bo aerozole i pasty z kwasami nie zawsze można dowolnie wysyłać kurierem. Przy pierwszym zamówieniu dobrze wziąć po jednym opakowaniu z każdej grupy i po miesiącu sprawdzić, co znika najszybciej.

Przechowywanie i noszenie na budowie

Aerozole są pod ciśnieniem i zawierają łatwopalne gazy nośne. Nie mogą leżeć na stole spawalniczym ani w zasięgu iskier, a w samochodzie latem nie powinny zostawać w nasłonecznionej kabinie. Pasty trawiące trzyma się z dala od narzędzi stalowych, bo opary kwasów przyspieszają rdzewienie.

  • Aerozole i pasty w zamykanej skrzynce, poza strefą pracy palnika.
  • Pasty z kwasami w osobnym pojemniku z kartą charakterystyki w środku.
  • Drobne narzędzia spawacza, czyli szczypce, młotek do żużla i szczotka druciana, przy sobie, w pasie.
  • Elektronarzędzia i przyrządy pomiarowe w twardej walizce, która chroni je przed odpryskami.

Pas narzędziowy z kaburami ułatwia pracę na rusztowaniu, gdzie nie ma gdzie odłożyć młotka. Montażyści, którzy szukają go pod hasłem sklep z pasami (onninen.pl/produkty/Narzedzia-BHP-i-artykuly-budowlane/Narzedzia-reczne/Pasy-kabury-itp/Pasy), powinni zwrócić uwagę na materiał: pas spawacza lepiej, żeby był skórzany niż z cienkiej tkaniny syntetycznej, która topi się od odprysków. Do transportu chemii i osprzętu sprawdzają się walizki narzędziowe (onninen.pl/produkty/Narzedzia-BHP-i-artykuly-budowlane/Narzedzia-reczne/Torby-skrzynki-wozki/Walizki-narzedziowe) z przegródkami, w których aerozol nie obija się o metalowe narzędzia.

Pytania od czytelników

Czy zamiast sprayu antyodpryskowego można użyć zwykłego oleju?

Tak się czasem robi, ale olej dymi, przypala się i może powodować porowatość spoiny. Preparaty spawalnicze są tak dobrane, żeby nie zaburzały łuku i dawały się łatwo zmyć.

Jak długo można przechowywać penetranty?

Producenci podają datę przydatności na opakowaniu, zwykle liczoną w latach. Po jej upływie albo po przemrożeniu wyniki badania mogą być niewiarygodne, więc zestaw wymienia się na nowy.

Przeczytaj także